T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Konya İl Sağlık Müdürlüğü Dr. Vefa Tanır Devlet Hastanesi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Konya İl Sağlık Müdürlüğü Dr. Vefa Tanır Devlet Hastanesi

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

ENÜREZİS NOKTÜRNA

Güncelleme Tarihi: 22/11/2017

                                                                   
                                                                   Uzm. Dr. İsa YILMAZ
                                                              Çocuk Hastalıkları Uzmanı

Enürezis noktürna çocukluk çağının en sık karşılaşılan üriner sistem problemlerinden biridir.
Doğuştan ya da kazanılmış santral sinir sistemi defekti olmayan 5 yaşın üzerindeki çocuklarda istemsiz
olarak uykuda gece altını ıslatma enürezis noktürna olarak tanımlanır. Enürezisin prevelansı 5 yaş
civarında %15-20, 10 yaşında %7, 12 yaşında %3, 15 yaşından sonra %1’e inmektedir. Enürezisin
yarattığı stresli durum nedeniyle ileride anksiyete ve kendine güven sorunu gibi enürezis noktürna
kaynaklı psikolojik sorunlar ortaya çıkmaktadır.
Vakaların %97-98’inde organik bir neden yoktur. Ancak % 2-3 gibi bir oranda organik bozukluklar
rol oynar. Bunlar arasında işeme disfonksiyonu, üriner enfeksiyon, üretral obstrüksiyon, ektopik
üreter, obstrüktif uyku apnesi, diabetes mellitus veya insipidus, hipertiroidizm sayılabilir.
Enürezis fizyopatolojisinde 3 faktör önemli rol oynar.
1. Uyanma bozukluğu
2. Gece düşük mesane kapasitesi ve aşırı detrusor aktivitesi
3. Noktürnal poliüri ( artmış gece idrar miktarı )

Enürezis klinik sorgulama formu:
-Çocuk yatağını ıslatıyor mu?
-5 yaşında büyük mü?
-Haftalık sıklığı
-Alt üriner sistem semptomları
-Gün boyu idrar kaçağı
-İdrara çıkma sıklığı günde 8’den fazla veya 3’ten az
-Ani ve acil idrara çıkma ihtiyacı, yetişememe
-İdrar tutma manevraları
-Ikınarak işeme
-İdrara çıkmayı başlatmada zorluk
-İdrar yolu enfeksiyonu geçirme öyküsü
-Üriner sistem veya spinal kord malformasyonu
-Konstipasyon
-İç çamaşırda gaita ile kirlenme
-Günlük alınan sıvı miktarı
-Akşamları artan sıvı miktarı
-Davranış problemleri veya başka psikolojik problem
-Öğrenme güçlüğü

Fizik muayene:
Karın, sırt bölgesi ve genital organlar dikkatlice değerlendirilmelidir. Mesanenin işeme sonrası da
palpe edilir durumda olması, konstipasyona ait karın muayene bulguları, sırt muayenesinde özellikle
sakral bölgede spinal disrafizme ait kıllanma veya deride renk değişikliği enürezisin nedenine yönelik
başka patolojileri araştırmayı gerekli kılması nedeniyle önemlidir.

Laboratuvar incelemesi:
Yapılması gerekli olan tek laboratuvar incelemesi idrar tetkikidir. Bu tetkikle proteinüri, glikozüri
ve enfeksiyon gibi komorbid durumlara ait bulguların olmadığında emin olunmalıdır. Gündüz

semptomları olan çocuklarda üroflovvmetri, miksiyonel sistoüretrogram, ultrasonografi ile mesane
duvar kalınlığının ölçülmesi ve işeme sonrası rezidüel idrar varlığı araştırılması yapılabilir. Nörolojik bir
patolojiden şüphelenildiğinde radyolojik tetkikler (direk grafi, MR) yapılabilir. Günlük işeme paterni
hakkında bilgi toplamak için işeme günlüğü tutulmalıdır.

Tedavi:

Destekleyici tedavi: Gün içinde 6-7 kez 250 ml kadar ya da 30ml/kg/gün olacak şekilde sıvı alımı
sağlanmalıdır. Yatmadan 2 saat önce çay, kahve, kola, gazlı içecek, tuzlu gıda ve kalsiyum alımından
kaçınılmalıdır. Evde ve okulda 2-3 saatte bir düzenli tuvalete gidilmesi sağlanmalıdır. Uyumadan önce
ve uyuduktan 2 saat sonra uyandırılıp idrar yapması sağlanmalıdır.

Alarm tedavisi: Özellikle uyanma sorunu olan çocuklarda etkili tedavi yöntemidir. Çocuk idrar yaptığı
anda alarm çalarak çocuğun uyanmasını sağlar. Etkin olmadığını söylemek için en az 6-8 hafta
uygulanmalıdır. Eğer cevap alınırsa 3-5 ay tedaviye devam edilmelidir. Özellikle 8 yaş altındaki,
uyumlu ve ilgili ailesi olan, mesane kapasitesi yeterli ve noktürnal poliürisi olmayan çocuklarda tercih
edilmesi başarı şansını arttırır.

İlaç tedavisi:

Desmopressin: Antidiüreik etkisi ile idrar üretimini azaltıp idrarın yoğunluğunu arttırır. Noktürnal
poliürisi olan hastalar desmopressin tedavisine en iyi cevap veren hastalardır. Desmopressin tablet
melt veya nazal sprey şeklinde üretilmiş olup önerilen melt dozu 120-240 mikrogram (maksimum 360
mikrogram) arasındadır. Yatmadan yarım-bir saat önce uygulanmalıdır. 3ayda bir 1-3 hafta tedaviye
ara verilerek etkinlik kontrol edilmelidir. Desmopressine yanıtsızlığın en sık sebebi gece azalmış
mesane kapasitesidir.

Antikolinerjik ajanlar (oxybutin): İnhibe edilemeyen detrusor kasılmalarını engeller. Gece azalmış
mesane kapasitesi ve artmış mesane aktivitesi olan veya gündüz semptomları olan, desmopressine
yanıtsız vakalarda etkili olabilmektedir.

Trisiklik antidepresanlar: Bu grup ilaçların tedavi dozunda bile ciddi, öldürücü kardiyak yan etkileri
olduğu gösterilmiştir. Sadece seçilmiş vakalarda örneğin adolesan dikkat bozukluğunun eşlik ettiği
enürezisli çocuklarda kullanılmalıdır.

Hastaların izlemi: 2-4 hafta içinde kontrole çağrılarak seçilen tedavinin başarısı, ailenin ve çocuğun
uyumu gözden geçirilmeli ve durum aile ve çocuk ile tartışılıp karşılıklı değerlendirilmelidir. Tedavinin
başarısı için seçilen yöntem ve aile-çocuğun uyumu yanında; hekimin yaklaşımı, samimiyeti ve
vereceği güven duygusu çok önemlidir.